De vier onmetelijke gevoelens

senses-vision

the immeasurables



senses-vision

Het Boeddhisme maakt onderscheid

senses-vision

tussen emoties en gevoelens

senses-vision

emoties vernauwen het bewustzijn

senses-vision

gevoelens verruimen je bewustzijn






Westers denken

In de Westerse psychologie wordt meestal een onderscheid gemaakt in 4 emoties: Bang - Bedroefd - Blij - Boos.

Uiteraard kennen we hier vele varianten op, maar basic liggen deze 4 er aan ten grondslag.
Het verschil tussen emoties en gevoelens wordt in de psychologie niet echt gemaakt.

In het boeddhisme daarentegen is er een wezenlijk verschil tussen emoties en gevoelens en wordt dit ook veel uitgebreider en genuanceerder in beeld gebracht.

Dit is een van de redenen waarom ik zo gecharmeerd ben van het boeddhisme. Daar waar de westerse psychologie als wetenschap de rimpelingen in het menselijk bestaan beschrijft (dat is nou eenmaal de beperking van de wetenschap), namelijk het gedrag, neemt het boeddhisme je mee in de onmetelijke oceaan. Ver beneden de rimpelingen.


Wat zijn emoties?

Emoties zijn reacties op gebeurtenissen die het bewustzijn vernauwen. Voorbeelden hiervan zijn: begeerte, woede, jaloezie, onwetendheid en afgunst. Doordat het bewustzijn hierdoor vernauwd wordt beinvloeden emoties de waarneming met als gevolg dat deze emoties zichzelf versterken en vast kun zetten. Je merkt dit in een toename van ongemakkelijkheid of ongelukkig zijn.

Dit proberen te controleren, veranderen of toelaten heeft over het algemeen weinig effect. Beter is het om ze te gaan herkennen, begrijpen en ze vervolgens te gaan vermijden.
Hoe je dat doet? Vooral door de emoties die het bewustzijn verruimen te onderzoeken en vaker op te zoeken en toe te laten. Deze verruimende emoties noemen we dan Gevoelens en daar hebben we er 4 van die in het Boeddhisme de vier onmetelijke gevoelens genoemd worden.
Hieronder staan ze voor je uitgewerkt.


Liefdevolle aandacht (Metta)

Liefdevolle aandacht betekent aandacht en waardering hebben voor anderen, voor hun behoeften, hun wensen en hun ware zelf. Zoals vaak in het Boeddhisme gaat het hier niet alleen om "inzicht" maar wordt het pas werkelijkheid als dit inzicht een daadwerkelijk effect hebben op onze manier van leven.

Een houding van openheid en zorg voor een bepaald persoon of voor een beperkt aantal mensen is aandacht in de normale zin van het woord.
Liefdevolle aandacht is onmetelijk in haar reikwijdte. Het is deze universele reikwijdte die gewone vriendelijkheid verandert in liefedevolle aandacht.

"Van iemand houden" heeft een vorm van voorwaardelijkheid in zich; Liefdevolle aandacht is een vorm van onvoorwaardelijke liefde: "zoals een grootmoeder kijkt naar haar kleinkinderen"


senses-vision

Compassie (Karuna)

Compassie (of mededogen) is wat anders dan medelijden. Compassie is gebaseerd op gelijkmoedigheid en is een diep besef dat alle lijden universeel is. Compassie voelen voor iemand van wie je houdt is niet zo ingewikkeld, maar compassie voelen voor iedereen is zoals je waarschijnlijk zelf wel gemerkt hebt van een hele andere orde.

Van de Bodhisattva Avalokiteshvara, de symbolische verpersoonlijking van mededogen, wordt gezegd dat hij, toen hij al het lijden van de wereld aanschouwde, een zodanig sterk mededogen voelde, een zodanig hartverscheurende behoefte om deze wezens te helpen, dat zijn hoofd in elf delen splitste en uit zijn lichaam duizend armen barstten.

Met elf hoofden kon hij in alle richtingen zien en zijn mededogen reikte grenzeloos ver in het universum.



senses-vision

Vreugde (Mudita)

Zien we een kind dat zich met erg veel plezier vermaakt met een of ander spelletje dan kunnen de meeste mensen een glimlach niet onderdrukken.
Ze voelen dan een spontane vreugde in zich optreden omdat het kind zich zo open en zonder enige terughoudendheid kan uiten.

We glimlachen omdat we het kind nog niet als een bedreiging zien in de felle strijd om de gelukkigste ervaringen in het leven.

Zijn we echter in staat om vreugde en geluk van onze vrienden te waarderen, dan is het niet meer zo'n grote stap naar het voelen van waardering voor de kwaliteiten van alle wezens.
In plaats van het vervallen in een van onze meest geliefde onderwerpen voor conversatie: het zoeken naar fouten in een ander en het voortborduren hierop.
Maar hun goede kwaliteiten zien, ze hierom prijzen en zich erin verheugen is inderdaad moeilijk.


senses-vision

Gelijkmoedigheid (Upekkha)

De kern van gelijkmoedigheid is dat je geen positie in het leven aanneemt ten opzichte van de ander. Je maakt je niet groter dan je bent, maar ook niet kleiner. Je bent voortdurend in een soort "neutrale" positie.

Gelijkmoedigheid is een toestand die boven alle splitsingen uitstijgt. Het is een mentale gesteldheid, verschoond van het egocentrische oordeel dat bijvoorbeeld 'deze ervaring genot is' en dat 'deze ervaring pijn is'.

Of je groter of kleiner maken dan de ander.
Er bestaat geen voorkeur voor deze of gene en het begrijpt ook dat alle levende wezens hun eigen ervaring creëren.
Gelijkmoedigheid is niet een gebrek aan medeleven voor anderen of onverschilligheid, maar een diepgewortelde liefde gecombineerd met een oprecht respect voor de wezenlijke soevereiniteit van elk individu.




senses-vision

clippie

Joy is to delight in other’s pleasure and success; It is to cultivate the wish that all have happiness. It is a joy one feels when they achieve it for themselves And is the wish that they should never be deprived of it
May all mother sentient beings have happiness and its causes, May all sentient beings be free of suffering and its causes, May all sentient beings never be separated from bliss without suffering, May all sentient beings be in equanimity, free of bias, attachment and anger.

Koan